{"id":1693,"date":"2021-02-26T14:07:47","date_gmt":"2021-02-26T14:07:47","guid":{"rendered":"http:\/\/142.93.138.191\/?p=1693"},"modified":"2021-03-17T15:36:07","modified_gmt":"2021-03-17T15:36:07","slug":"waste-float","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sane27.com\/sq\/waste-float\/","title":{"rendered":"P\u00ebrse lundrojn\u00eb mbetjet?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Erni Kocani, URI<\/strong><\/p>\n<p>Si nj\u00eb vend n\u00eb zhvillim, Shqip\u00ebria vijon t\u00eb p\u00ebrballet me problematika t\u00eb shumta mjedisore. Ndryshimet demografike, rritja e konsumit, edukim i ul\u00ebt mbi \u00e7\u00ebshtjet mjedisore dhe shum\u00eb faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb nj\u00eb ekonomie t\u00eb lir\u00eb shkaktojn\u00eb nj\u00eb keq menaxhim t\u00eb sasis\u00eb s\u00eb mbetjeve t\u00eb gjeneruara.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb hartimit t\u00eb raportit p\u00ebr vler\u00ebsimin e nivelit t\u00eb p\u00ebrafrimit t\u00eb legjislacionit evropian n\u00eb at\u00eb shqiptar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit Green27[1], mb\u00ebshtetur nga programi SANE27[2] jan\u00eb par\u00eb Direktivat kryesore t\u00eb sektorit t\u00eb menaxhimit t\u00eb mbetjeve t\u00eb ngurta bashkiake, zbatimi i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrlidhur.<\/p>\n<p>Direktiva kuad\u00ebr e \u2018Mbetjeve\u2019[3] kornizon t\u00eb gjith\u00eb sektorin dhe synon mbrojtjen e mjedisit dhe sh\u00ebndetit t\u00eb njeriut duke theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e menaxhimit t\u00eb duhur t\u00eb mbetjeve. Kjo direktiv\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrafruar pjes\u00ebrisht n\u00eb ligjin \u2018P\u00ebr menaxhimin e integruar t\u00eb mbetjeve\u2019[4], nd\u00ebrsa zbatimi i saj mbetet akoma n\u00eb nivelet fillestare dhe ka akoma shum\u00eb pun\u00eb p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb t\u00eb arrihet nj\u00eb nivel i k\u00ebnaqsh\u00ebm zbatimi.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2020 Qeveria Shqiptare miratoi \u201cDokumentin e Politikave Strategjike dhe Planin Komb\u00ebtar t\u00eb Menaxhimit t\u00eb Integruar t\u00eb Mbetjeve 2020-2035[5]\u201d (Dokumenti i Politikave Strategjike) dhe \u201cPlanin Sektorial Komb\u00ebtar p\u00ebr Menaxhimin e Mbetjeve t\u00eb Ngurta [6]\u201d (Plani Sektorial), t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrcaktojn\u00eb objektivat strategjik, synimet dhe infrastruktur\u00ebn e nevojshme p\u00ebr menaxhimin e integruar t\u00eb mbetjeve.<\/p>\n<p>K\u00ebto dokumente jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e sektorit, por ato duhet t\u00eb ndiqen nga planet rajonale dhe vendore t\u00eb menaxhimit t\u00eb mbetjeve dhe investimet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e objekteve t\u00eb magazinimit t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm (stacionet e transferimit) dhe landfilleve sanitare n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb arrihet nj\u00eb status i mir\u00eb mjedisor.<\/p>\n<p>Aktualisht jan\u00eb hartuar 3 nga 10 plane rajonale dhe 14 nga 61 planet vendore t\u00eb menaxhimit t\u00eb mbetjeve. Nga ana tjet\u00ebr jan\u00eb n\u00eb operim 4 landfille sanitare (Shar\u00eb, Maliq, Bajkaj, Vau i Dej\u00ebs) dhe 1 incenerator (Elbasan) t\u00eb cil\u00ebt trajtojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kontrolluar gjithsesi vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mbetjeve t\u00eb gjeneruara n\u00eb territorin e vendit.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat nga Dokumenti i Politikave Strategjike sugjerojn\u00eb se ka 199 vend depozitime ilegale n\u00eb t\u00eb cilat jan\u00eb depozituar mbetje t\u00eb ngurta bashkiake dhe jo vet\u00ebm, ku nj\u00eb pjes\u00eb e tyre jan\u00eb p\u00ebrqendruar buz\u00eb p\u00ebrrenjve, rrjedhave ujore dhe lumenjve. Mbetjet e depozituara n\u00eb k\u00ebto burime ujore lundrojn\u00eb deri n\u00eb brigjet e deteve duke ndikuar negativisht ekosistemin, flor\u00ebn, faun\u00ebn ujore dhe tok\u00ebsore. P\u00ebrve\u00e7 d\u00ebmit t\u00eb shkaktuar n\u00eb mjedis k\u00ebto mbetje lundruese kan\u00eb nj\u00eb ndikim negativ nga ana vizuale p\u00ebr banor\u00ebt dhe turist\u00ebt vendas e t\u00eb huaj t\u00eb cil\u00ebt vizitojn\u00eb vendin ton\u00eb.<\/p>\n<p>Vazhdimisht nd\u00ebrmerren nisma nga ana institucioneve komb\u00ebtare, vendore, donator dhe shoq\u00ebria civile p\u00ebr pastrimin e territorit nga mbetjet urbane t\u00eb depozituara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pap\u00ebrshtatshme, por ndon\u00ebse krijohet nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim momental ai nuk \u00ebsht\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm dhe gjendja mbetet shqet\u00ebsuese.<\/p>\n<p>N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtyre nismave v\u00ebrehet se ve\u00e7an\u00ebrisht burimet ujore shihen si opsione t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr depozitimin e mbetjeve dhe nd\u00ebr rrymat t\u00eb cilat hasen m\u00eb shpesh jan\u00eb mbetjet nga plastika.<\/p>\n<p>Gjate 8 aksioneve t\u00eb pastrimit dhe monitorimit t\u00eb zhvilluara nga Instituti i K\u00ebrkimeve Urbane n\u00eb vitin 2018 - 2019 n\u00eb gryk\u00ebderdhjen e Lumit Buna dhe tek Kepi i Rodonit aty ku jan\u00eb edhe gryk\u00ebderdhjet e lumenjve Buna dhe Ish\u00ebm jan\u00eb grumbulluar 5,981 artikuj me nj\u00eb pesh\u00eb totale prej 620.30kg; artikujt e gjetur n\u00eb k\u00ebto plazhe kan\u00eb qen\u00eb nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet por ato t\u00eb cil\u00ebt dominonin ishin mbetjet plastike me 3,514 artikuj me nj\u00eb pesh\u00eb totale prej 281kg. K\u00ebto dy lumenj rrjedhin nga lindja n\u00eb per\u00ebndim duke p\u00ebrshkuar shum\u00eb zona urbane t\u00eb cilat ndikojn\u00eb n\u00eb ndotjen e k\u00ebtyre dy burimeve ujore.<\/p>\n<p>Masat t\u00eb cilat do t\u2019i jepnin nj\u00eb zgjidhje t\u00eb q\u00ebndrueshme k\u00ebtij fenomeni jan\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb hartimi i planeve rajonale dhe plot\u00ebsimi i infrastruktur\u00ebs p\u00ebr depozitimin e p\u00ebrkohsh\u00ebm e fundor t\u00eb mbetjeve t\u00eb cilat do t\u00eb leht\u00ebsonin dhe do t\u00eb b\u00ebnin t\u00eb zbatuesh\u00ebm planet vendore. Nd\u00ebr masat e tjera t\u00eb cilat do t\u00eb ndikonin n\u00eb zgjidhjen e k\u00ebsaj problematike jan\u00eb edhe shtrirja e sh\u00ebrbimit t\u00eb menaxhimit t\u00eb mbetjeve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin e vendit p\u00ebr t\u00eb grumbulluar t\u00eb gjith\u00eb sasin\u00eb e mbetjeve t\u00eb gjeneruar dhe monitorim m\u00eb i mir\u00eb i territorit p\u00ebr t\u00eb minimizuar depozitimin e mbetjeve pa kriter.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr menaxhimin e mbetjeve plastike \u00ebsht\u00eb e nevojshme ngritja e sistemit t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb zgjeruar t\u00eb prodhuesit, sistem i cili do t\u00eb rris\u00eb bashk\u00ebpunimin nd\u00ebrmjet prodhuesve, eksportuesve, ricikluesve dhe institucioneve qendrore dhe vendore p\u00ebr t\u00eb adresuar k\u00ebt\u00eb problematik\u00eb.<\/p>\n<p>Lundrimi i mbetjeve do t\u00eb vazhdoj\u00eb...n\u00ebse nuk nd\u00ebrmerren masa konkrete e gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse p\u00ebr t\u00eb ndaluar udh\u00ebtimin e tyre. [1] Green27 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grupim organizatash mjedisore q\u00eb po punon p\u00ebr hartimin e nj\u00eb raporti mbi pozicionin e shoq\u00ebris\u00eb civile n\u00eb vler\u00ebsimin e nivelit t\u00eb p\u00ebrafrimit dhe zbatimit t\u00eb direktivave evropiane t\u00eb mjedisit, pjes\u00eb e Kapitullit 27 t\u00eb negociatave p\u00ebr afrimin n\u00eb BE.\n[2] SANE27 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb program i mb\u00ebshtetur nga qeveria Suedeze (SIDA) p\u00ebr t\u00eb ndihmuar Ministrin\u00eb e Turizmit dhe Mjedisit n\u00eb p\u00ebrafrimin dhe zbatimin e direktivave evropiane t\u00eb Kapitullit 27: Mjedisi dhe Ndryshimet Klimatike.\n[3] 2008\/98\/EC\n[4] Ligji Nr. 10463, date 22.9.2011\n[5] Provuar me VKM Nr. 418, dat\u00eb 27.05.2020\n[6] Miratuar nga K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit me Vendimin Nr. 1 dat\u00eb 13.01.2020<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erni Kocani, URI As a developing country, Albania continues to face numerous environmental problems. Demographic change, rising consumption, low education on environmental issues and many other factors of a free &hellip;<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":1694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[87],"tags":[],"class_list":["post-1693","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-green27"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1693"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1982,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1693\/revisions\/1982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sane27.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}